De typerende Efteling sfeer

Door de loop der jaren zijn er verschillende attracties geopend die door verschillende personen zijn ontworpen. Elke ontwerper heeft een eigen identiteit en met al deze verschillende identiteiten heerst er een sfeer in het park die je niet in andere attractieparken kan vinden. Maar wat is de typerende Efteling sfeer en welke attracties passen hier wel en niet bij?

De Anton Pieck sfeer

De Efteling opende in 1952 het Sprookjesbos met tien sprookjes ontworpen door Anton Pieck. Anton Pieck stond toen bekend als een romantische illustrator van onder andere sprookjesboeken. De sfeer die in deze afbeeldingen zit, zag je in het begin al snel terug in de Efteling. Er mocht geen muurtje recht zijn en alles moest eruitzien alsof het er al jaren stond. Dit gaf de typerende Efteling sfeer waar het nu nog om bekend staat. Kenmerkend voor de Anton Pieck sfeer zijn het kleurgebruik en de materieelkeuze.

Naast Anton Pieck hebben verschillende andere ontwerpers geprobeerd dezelfde stijl in het park aan te brengen. Denk hierbij aan Henny Knoet die Herberg de Ersteling en het kasteel van Sneeuwwitje heeft ontworpen. Deze twee ontwerpen passen perfect bij het Herautenplein en zijn zeer stijlvol. Andere voorbeelden zijn de gevelhuisjes op het Anton Pieckplein, ontworpen door Michel den Dulk. Vooral tijdens de Winter Efteling wanneer er sneeuw ligt, is dit een erg sfeervol plekje in het park. Hier kom ik dan ook graag even zitten om bij te komen of om een puntzak friet te eten.

De opvolger van Anton Pieck, Ton van de Ven, heeft ook successen geboekt met attracties in de Anton Pieck sfeer. Een voorbeeld hiervan is Fata Morgana. Deze straalt geheel de sfeer van duizend en een nacht uit, zowel het exterieur als het interieur. Om die reden is dit dan ook mijn favoriete attractie van de Efteling. Een ander voorbeeld is de voorgevel van het Efteling Theater. De voorgevel kan zo afkomstig zijn uit een tekening van Anton Pieck en is daardoor ook zeer geslaagd.

Een andere ontwerper, die op dit moment nog werkzaam is in de Efteling, en de Anton Pieck sfeer in een modern jasje goed weet neer te zetten is Sander de Bruin. Hiervan kan je als voorbeeld nemen de arena van Raveleijn. Al is de show niet zo fantastisch, het gebouw is wel mooi vormgegeven. Je kan het zien als een moderne variant van de Anton Pieck sfeer die goed gelukt is. De Efteling is natuurlijk volwassener geworden als het gaat om de omvang en detaillering van de projecten. Sander weet dit goed te combineren met de Anton Pieck sfeer die mij erg aanspreekt. Een tweede voorbeeld is Baron 1898. Het is een vergezocht voorbeeld van de Anton Pieck sfeer maar de kleur van de baandelen en de liefde voor detaillering zorgen ervoor dat ik deze toch wel in het rijtje van de Anton Pieck sfeer neer kan zetten.

Verschillende attractiestijlen

Er zijn verschillende attractiestijlen in het park te vinden die ik niet als “Piecks” kan aanwijzen maar die wel perfect in het park passen. Neem als voorbeeld Droomvlucht. Het thema van deze attractie past perfect bij de sfeer die de Efteling wil uitstralen. Het zit goed in het rijtje van sprookjes, sages en legendes waar de Efteling voor een groot gedeelte hun attracties op baseert. Maar het is niet “Piecks”. Dit is ook niet erg want het was jarenlang de publieksfavoriet (ik vraag me af of dit nog steeds het geval is). De ontwerper van Droomvlucht was Ton van de Ven en hij heeft meerdere attracties ontworpen die wel in de Efteling passen maar niet “Piecks” zijn. Verschillende voorbeelden zijn onder andere Villa Volta met zijn kaarsrechte muren en VogelRok met zijn enorme vogel-entree. De Pagode, Bobbaan en de Piraña hebben ieder een eigen goede afwerking maar eigenlijk kan je die niet met andere attracties vergelijken die in het park staan en zijn deze ook zeker niet “Piecks”.

Een andere ontwerper die prachtige toevoegingen heeft ontworpen is Jeroen Verheij. Hij heeft onder andere de restyling van de Game Gallery, Polles Keuken en de nieuwe plek van Boekanier Gijs ontworpen. Deze ontwerpen passen perfect in het rijtje van attracties die prima in het park passen maar niet “Piecks” zijn.

Clichématig en cartoonesk

Na het vertrek van Ton van de Ven heeft de Efteling een ontwerpteam van verschillende mensen die de attracties ontwerpen. Bij verschillende nieuwe toevoegingen zijn er nieuwe stijlen in het park gebracht. Een ontwerper die bekend staat om zijn clichématige stijl is Karel Willemen. Een veel gehoord voorbeeld zijn de botengevels van de Vliegende Hollander. Het zijn leuke details maar niet relevant aan het verhaal van de Vliegende Hollander. Hetzelfde geld voor de details die rondom Assepoester zitten. Het landhuis is volgens het verhaal gebouwd door de stiefmoeder van Assepoester en dan is het bijzonder dat ze toen al had bedacht om boven elk kozijn klokken te zetten die op twaalf uur staan. Kon zij weten dat de betovering van Assepoester dan verbroken zou worden, beetje cliché. Dit zijn twee voorbeelden maar gek genoeg zitten in de attracties die Karel Willemen ontwerpt vaker deze clichéachtige grapjes. Hierdoor staat hij bij Efteling liefhebbers niet bekend als een waardige Efteling ontwerper. Hier ben ik het dan weer niet mee eens want Karel Willemen heeft ook prima ontwerpen geleverd zoals: Station de Oost, het Poorthuys van Efteling Bosrijk en de Panorama Salon in Symbolica.

De Efteling heeft ook cartooneske toevoegingen die ik het minste bij het park vind passen. De recentste toevoeging is toch wel de monstervis bij Pinokkio. Het cartoony uiterlijk van de monstervis is niet helemaal te wijten aan de ontwerper Alessio Castellani. Deze had in eerste instantie namelijk een enge mosgroene monstervis bedacht die in een moeras zou zitten. Aangezien ze bang waren dat kleine kinderen hier van zouden schrikken hebben ze besloten het meer te laten lijken op een XXL goudvis, als zeg ik het zelf. Het doet echt afbreuk aan de sfeer en het kleurschema past totaal niet in het Sprookjesbos. Het Sprookjesbos blijkt helaas wel vaker het slachtoffer te worden van verkeerd gekozen kleurschema’s die te fel zijn of verkeerd gekozen materieelgebruik. Enkele voorbeelden zijn onder andere de Nieuwe Kleren van de Keizer en Klein Duimpje en de Reus.

Niet als enige het Sprookjesbos heeft hier onder te lijden. We zien het verder terug in het Reizenrijk met de Kleuterhof, de kookpotten van Monsieur Cannibale en Carnaval Festival. In dit themarijk wordt het zo veelvuldig gebruikt dat het zo langzamerhand kenmerkend is voor dit rijk en daardoor hoort het ook bij de Efteling. De wereld van Pardoes heeft soms ook vergelijkingen met de cartooneske stijl die je verder in het park tegen komt. Als je naar Symbolica kijkt dan zie ik hier ook cartoony elementen in terug zijn te vinden. Het felle kleurgebruik is hier een goed voorbeeld van. Maar op een of andere manier vind ik dat hier niet storend. Omdat het hoort bij de wereld van Pardoes zoals die toen der tijd is opgetekend door Henny Knoet.

Maar wat is nu de Efteling stijl?

Dat is een vraag waar ik geen antwoord op kan geven. In de loop van de tijd zijn er zoveel verschillende stijlen ontwikkeld in de Efteling dat er niet meer een duidelijke Efteling stijl is. Wat ik wel weet is dat de Efteling stijl een bijzondere stijl is. Het is een stijl die je verder niet in je dagelijks leven tegen komt en waar andere attractieparken een voorbeeld aan kunnen nemen. De Efteling zou als enige moeten uitkijken dat het vast blijft houden aan zijn oorspronkelijke Anton Pieck stijl en niet teveel meegaat in de clichématige of cartooneske stijl.

Geef een reactie